صِراط المستقیم، نام ديگر زندگیِ سالم و اسلامی است، كه با » اطاعَِت عاقلانه از تمامِ تعالیم الهی، انسان را با عزّت از سرابِ دنیا می گذراند، و به قیام در قیامَ و قُربِ الهی می رساند.

صراط المستقیم، بهترین كیفیَِت و وضعیَّت، در زندگی انسان است، كه او را به عالی ترین مقام می رساند.

اگر انسان از درونِ خود، عاقلانه  تسلیمِ خالقِ خود شود، قطعاً بهترین شیوه زندگی را دارد، و در صراطِ مستقیم قرار گرفته است.

صراط المستقیم،ِ زندگی بدونِ خودخواهی و سرشار از صداقَت و معرفَت و اخلاص است. پس وقتی می گوئيم: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ، يعنی متعهّد می شویم  كه: بدونِ خودخواهی و بدونِ هر رذیلتی،‌ أهلِ إنصاف و محبَّت و اطاعَت  باشيم و بکوشيم هر فضیلتی را از خودمان ابراز كنيم.

صراط المستقیم، زندگی همراه با افرادِ خالصی است كه همه چيز برايشان  نعمَِت الهی است‌و آنها شاخصِ حقّ در هر چيزی اند.

اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ ، صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمََت عَلَیْهِمْ. 

ما را به زندگی درست رهبری فرما،  زندگی آنان كه نعمتشان دادى.

صراطِ مستقیم، زندگی بر مبنایِ تبرّی و تولّی و رعايتِ واجبات و محرمات است كه انسان را به بالاترين كمال  می رساند.

خلاصه اينکه صراط، راهِ بندگیِ خدا  است: إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقیمٌ. الله، خدای من و خدای شماست پس او را بندگی كنيد، صراط مستقيم اينست.

افرادی در صراط المستقیم اند كه: 

در هر شرائطی و در برخورد با هر ناملايمی، هرگز متزلزل نشوند، 

و تعادل منطقی خود را حفظ كنند.

در سبك زندگی اسلامی: چگونه زیستن مهم اسَت نه چقدر زیستن.

افرادی كه در صراط المستقیم قرار ندارند، به خاطرِ ظاهربینی و  خودخواهی، گرفتار آشفتگی و بی معنائی و پوچی، و درگیری و هرزگی و افسردگی اند و جز مزاحمَ هيچ خیری  ندارند.

 آزمون ویژه برای تفکیک افرادی است که عاقلانه و مومنانه دنبال امام منصوب هستند از افرادی که خودخواهانه دنبال امام مطلوب اند.

 أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوٓا أَنْ يَقُولُوٓا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ، عنكبوت_۲

« تشهد »، اولا: نسبت به « حقایق غیر مادی و نامحسوس » رخ می‌دهد، ثانیا: « شهودی از درون » است ثالثا: در تشهد (از باب تفعّل و مطاوعه)، انسان باید « با دو سجده کامل ؟» به « حدّی از قابلیت و لیاقت و ظرفیت و صلاحیت و استحقاق » برسد تا « حقیقتی » را برایش به « شهود و مشاهده باطنی » درآورند.
اگر انسان به مقامِ « تشهد » برسد و « یکتایی خداوند » و « مقام بندگی و رسالت رسول أکرم صلی الله علیه و آله » را در « تمام قلبش حاضر و منعکس ببیند »، قطعا چهار واکنش یا چهار ویژگی از او به ظهور در میآید: 
۱ـ تمام توجه و سلام الهی را برای محمد و خاندان محمد صلوات الله علیه و علیهم میخواهد،۲ـ سلام الهی را برای « اُمت صالحی که خودش از آنان است » می خواهد، ۳ـ سلام و رحمت الهی را برای تمام ملائکه و تمام مخلوقات اطرافش هم می خواهد، ۴ـ « کبریایی و حق بزرگتری کردن » را فقط از آنِ خدا می داند. (پس: ۱ـ خودش از کبر و تکبر می گریزد، ۲ـ زیر بار کبر و تکبر دیگران نمی رود، ۳ـ با هر کبر و تکبر و استکباری مبارزه می کند، ۴ـ خودش مطیع أمر الهی است.)

اسارت یعنی چه؟ بازداشتن انسان از رشد و بالندگی و مانع تلاش او برای رسیدن به اهداف یا مقاصدش

معنای *جدال غیر أحسن* گفتن *کلمات زشت* نیست. *جدل کردن* در فارسی به معنای بحث و ستیز لفظی و گفتگوئی است که یک طرف یا هر دو طرف بدون *استدلال عقلی* یا *استناد نقلی* و *بی‌ توجه* به دلایل طرف مقابل *ذهنیت خود* را تکرار و تأکید کنند.

إعراض یعنی: رویگردانی، پشت‌کردن و بی‌إعننا شدن که می‌تواند رفتاری عاقلانه و مثبت از کارهای غیر مجاز باشد مانند: وَ الَّذينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ (مؤمنون/3) و می‌تواند رفتاری جاهلانه و منفی باشد مثل: اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ في‏ غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ (أنبیاء/1)

يعنی: بذرپاشی بدون قصد رويش آنها، و ريخت و پاش نعمت ها بدون فايده منطقی آنها، و هدر دادن و فاسد و بی خاصيت و نابود كردن هر نعمتی. 

مانند كاری كه مسئولين خائن گمرك انجام می دهند. مانند رفتاری كه برخی ثروتمندان و نوكيسه ها برای رياكاری و فريبكاری انجام می دهند.

إشتهاء بیانگر رغبت انسان به چیزی است که مطابق روح و موافق عقل است و نزد شرع و وجدان مطلوب و ممدوح و موجب سعادت و کمال می‌شود و یا در چیزی است که با غرائز سازگار و صرفاً در جهت تمایلات نفسانی است که نزد عقل و شرع، مذموم و موجب انحطاط و تنزل انسان به درجه حیوانی و مرتبه مادی پست است .

به معنی نازک و بدن‌نما نیست بلکه پوششی است که بدن در آن آزاد است و مثل لباسهای دنیوی که عامل تفاخر و تکبر و یا احساس حقارت هستند، انسان را اسیر خود نمی‌کند.

بالاترين درجه تقوا و بيشترين مراقبه و احتياط حتی در امور مشتبه و مشكوك، مثل راه رفتن در مكانی پُر از خار و مين. 

يعنی تسلیم حكم الهی چه توسط رسول باطنی و چه توسط رسول ظاهری

اسراف یعنی: خروج از طبیعت انسانی خود.

یعنی: انحراف از حق به بدترين شكل ممکن که نظام طبيعی فرد را متلاشی می‌کند.

اسراف، هر عمل جاهلانه و خلاف عقل و عرف و تجاوز از حدود منطقی است كه فرد به صورت عادت و روال عادی آن را مرتكب می‌شود. پس مسرف، فردی بی تعهد و ساختارشكن است. 

از منظر قرآن، همجنسگرایی، اسراف است و قوم لوط و مسئولينی مانند فرعون را قرآن مسرف می‌داند و پيروان خودخواه و متخلف أنبياء الهی و مسئولینی مثل معاویه نیز مصداق مسرف هستند.

 يگانگی در هر امری و از هر نظر است.

واحد، يكتایی است. 

وحيد، بی همتایی در صفت و ذات است. 

فرد، بی جفت و زوج و قرين بودن است.

فريد، بی نظير و بی مانند بودن است.