« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 32)

« خدایِ نامحدود » هر چیزی را « محدود » آفریده تا بشر رشد کند و در تاریکی نماند.

از شگفتیهای بسیار زیبا و مهم آفرینش اینست که « خداوندِ نامحدود »،« همة عناصر و أجزاء جهان » و « هر مخلوق و هر مقام و هر چیزی » را « محدود » آفریده که هر کدام « خواصّ » خود را دارند.

و با اینکه « همة عناصر و أجزاءِ جهان » (بدون إستثناء) با هم در « ارتباطِ دائمی » هستند، اما « هیچ تداخل و ناهماهنگی » با هم ندارند و هر یک از آنها « اندازه و حدّ و مرزِ » ثابتی دارد. (= نظام قضا و قدر) 

« انسان » نیز « لایه‌های » مختلفی مثل: بدن، حواس، ذهن، نفس، عقل و روح دارد که خداوند برای هر کدام از این لایه‌ها، « حدود » و « خواص » و « فوائدی » را قرار داده است.

انسان « باید » برای « رشد » و « تکامل و تعالی و تقرّب » خود عاقلانه و آگاهانه « حدودی » را که خداوند برای هر چیزی و برای هر یک از اندام (چشم، گوش، زبان، لمس، شکم، ...) و احساس و کلام و رفتارِ او معیّن کرده را « بشناسد » و آنها را با دقّت « رعایت » و به موقع از آنها « عبور » کند تا به مراتبِ بالاتر « حیات » برسد. زیرا « حدود الهی »،« آئین‌نامة رشدِ » انسان است.

لذا « اولین هشدارِ خداوند » به « حضرات آدم و حوّا » علیهما السلام « رعایت حدود » بود:

وَ قُلْنا يا آدَمُ ... وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمينَ (بقره/35)(أعراف/19)

... تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها .... (بقره/187)

و یکی از « هشدارهایِ مهم قرآن » اینست که اگر هر فردی « حدودِ الهی هر چیزی » را (در امور فردی، خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و غیرو) رعایت نکند به خود « ظُلم » کرده و در « ظلمت » متوقّف می‌ماند:

وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَـــلَمَ نَفْسَـهُ ... (طلاق/1)

پس انسان برای رسیدن به « بالاترین رشد و کمال و نورانی‌ترین حیات » باید « حدود الهی هر چیزی » را بر مبنای عقل و شرع « بشناسد » و با « غفلت و جهالت » از آنها « تجـاوز » نکند تا در « تاریکی وهم، خیال، دروغ و انواعِ رذالت »،« اسیر و درمانده » نشود و بتواند با رعایت « حدودِ » هر چیزی، مثل « پله‌های نردبان » بالا برود و خود را به « معراج » و به « بالاترین محدوده » برساند:

... تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (بقره/229)

.... وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ (توبه/112)

وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ لِلْكافِرينَ عَذابٌ أَليمٌ (مجادله/4)

« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 44)

تنها « نجات‌دهنده » از هر نوع اسارت و گرفتاری، فقط « خداوند » است:

غالب مردمِ « ظاهربین و سطحی‌نگر » گمان می‌کنند با « پول »،« مدرک »،« شهرت »،« پارتی »، « إعتبارِ بانکی »،« طرفداران » و با « شانس » و « چیزهای دیگر » می‌توانند از « گرفتاری‌ها » و « مشکلات »،« تنگناها »،« بحران‌ها »،« غم‌ها » و « رنج‌ها » خودشان را « نجات » دهند.

اما قرآن می‌فرماید: فقط « خداوند » است که می‌تواند انسان را از « هر تنگنائی »،« نجات » دهد:

قُلْ: مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ...؟ (63)

قُلِ: اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْها وَ مِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ؟ (أنعام/64)

(بپرس: او كیست که شما را از تاريكي‌ها (و بن‌بست‌هایِ) خشكى و دريا مى‏رهاند ...؟

بگو: او فقط خداست كه شما را از آن و از هر تنگنا و مضیقه‌ای مى‏رهاند باز شما شرك مى‏ورزيد؟)

« چرا فقط خداوند نجاتبخش است؟ » چون فقط او « خالق » و « مالک » و « ربّ العالمین » است و « هر چیزی » در جهان در « تسلّط و إحاطة » ارادة حکیمانه و مقتدرانة او و با « إجازة » اوست.

خداوند « رهبران منصوبش » (مانند حضرتِ نوح علیه السلام، حضرتِ لوط علیه السلام، حضرت یوسف علیه السلام و حضرت یونس علیه السلام) و « مؤمنین » و « أهل تقوا » را « نجات » داده و نجات می‌دهد: 

ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا (یونس/103) ثُمَّ نُنَجِّي الَّذينَ اتَّقَوْا (مریم/72) وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنينَ (أنبیاء/88)

زیرا خداوند منّان « رهائی مؤمنان » (از خُوف بیرونی و حُزن درونی) را « تکلیفِ خود » می‌داند:

.... كَذلِكَ حَقًّا عَلَيْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنينَ (یونس/103)

خداوند حتی « بدن » فرعونی که در حال غرق شدن « مسلمان » شد را هم نجات داد: 

... حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ: آمَنْتُ ... وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمينَ (90) ... فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ ... (یونس/92)

« گشودنِ بُن‌بست‌ها »،« سنّت ثابتِ خداوند » است: ... وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً (طلاق/2)

توجّه: در « کرب و بلاها » خداوند « مکتبِ » انسان را از « هلاکت و انحراف » می‌رهاند نه بدنِ او را.

خدایا؛ یاریمان کن تا بفهمیم که: « نجات‌خواهی » از « غیرِ تو »،« شرک » و « ظلمی نابخشودنی » است و تا این « توحید » ما درست نشود « هیچ تلاش و عبادت » ما « مقبول و آخرتی » نخواهد بود. 

« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 48)

« آهای مردم؛ به « بهانة فرزندان » از « إصلاحِ خودتان »،« غافل » نشوید:

متأسفانه « غالب والدین » به « بهانة تربیتِ فرزند » از « إصلاحِ گفتار، رفتار، اخلاق و مواضعِ خود »، « غفلت » می‌ورزند و می‌پندارند که « خوبی یا بدیِ فرزند » در « آخرت » آنها تأثیر دارد ....

اما قرآن هشدار می‌دهد که در قیامت، هیچ « پدر و فرزندی » به جای یکدیگر « مجازات » نمی‌شوند:

يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَ اخْشَوْا يَوْما:

لا يَجْزي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَيْئاً ... (لقمان/33)

اى مردم؛ از خدایتان پروا کنيد و بترسيد از آن روزى كه « هيچ پدرى » به كارِ « فرزندش » نمى‏آيد،

و « هيچ فرزندى » نيز مشکلی را از « پدرِ خود » برطرف نخواهد کرد ....

پس « حسابِ پسر نوح » از « حسابِ حضرت نوح » علیه السلام و « حسابِ محمّد بن أبی‌بکر » از « حسابِ ابوبکر » قطعاً « جدا » است و هر کدام « مجازات » و « پاداش » عملکرد خود را دارند.

پرسش مهم: چرا در این آیه از « مادر » نام برده نشده است؟

پاسخ: زیرا طبق « آیه 233 سوره بقره » فرزند « برای پدر » به دنیا می‌آید و « ولایتِ » فرزند فقط به عهدة « پدر » است و « مادر » با اینکه « بیشترین نقش » را در « رشدو هدایت » فرزند دارد اما از نظر شرع و قوانین همه کشورها، « هیچ مسئولیتی » در قبال نگهداری و هزینه‌های فرزند « ندارد » و طبق « آیه 6 سوره طلاق » حتی « مسئولیت شیردادن » فرزند نیز به عهدة « مادر » نیست.

قرآن علاوه بر این هشدار، « دو بار دیگر » نیز بطور کلی هشدار می‌دهد که: 

« بترسید از آن روزی که « هیچ فردی » چیزی از « مجازاتِ هیچ فرد دیگری » را نمی‌پذیرد »:

وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ ... (بقره/48)

وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ ... (بقره/123)

و چون « مذهبی‌ها »،« دلسوزی » بیشتری دارند، قرآن به آنها « هشدار ویژه » می‌دهد و می‌فرماید:

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا؛ لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ

وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ (منافقون/9)

اى أهل ايمان؛ اموال و فرزندان، شما را از ياد خدا، غافل نکنند زیرا هر که چنين كند قطعاً زيانكاراند.

« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 84)

انسان مخلوقِ پیچیده‌‌ای است که « زوایائیِ »،« ‌مخفی‌تر »  از « أسرار » فردی دارد.

قرآن چند بار و با تأکید به ما « هشدار » می‌دهد که « همة مخلوقات » در « دنیا » (مثلِ کارت‌هایِ بانکی) « دو جنبه » دارند، یک « جنبة ظاهری و مادی و محسوس » در « بیرون » که « ارزشِ أبزاری » دارد، و یک « جنبة باطنی و غیر مادی و نامحسوسِ درونی » که « قدرِ و ارزشِ اصلی » آنهاست: 

... قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً (طلاق/3) إِنَّا كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ (قمر/49)

بنابراین « تنها آزمونِ » انسان اینست که آیا با « قدرشناسی »،« شاکر » و « أهلِ بهشت » می‌شود،

یا با « قدرنشناسی » و « رفتارهایِ جاهلانه و خودخواهانه »،« کافر » و « لایقِ جهنّم » می‌شود:

إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ .... نَبْتَليهِ ... (2) إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً (إنسان/3)

پس انسان علاوه بر « مراقبت از پاکیزگی و سلامتِ قالبِ ظاهریِ » خود، « باید » آن « قدرِ بالقوّه » و « توانائی‌های معنوی و قابلیت‌های باطنی و ظرفیت‌ها و لیاقت‌هایِ پنهانیِ » خود را نیز عاقلانه و به موقع « بشناسد » و مؤمنانه از آنها « مراقبت » نماید و آنها را در « فرصتِ مناسب » و طبقِ تعالیمِ الهی « إبراز » و « شأنِ إنسانی و مقامِ ملکوتی و أشرفِ مخلوقات بودنِ » خود را « إثبات » کند.

نکتة مهم اول: « همة مردم » بر مبنای نحوة برخورد با « قدرِ خود » به دو گروه تقسیم می‌شوند:

گروه اول: افرادیند که عاقلانه و مؤمنانه « قدرِ بالقوة خدادادیِ » خود را « باور » دارند و در فرصتهایِ مناسب آنها را « طبقِ نظرِ خالقِ » خود « إبراز و إظهار » و خود را شکوفا و از خداوند « تشکّر » می‌کنند.

گروه دوم: افراد زیادی « از خود غافل » هستند که به خاطرِ « جهالت و ظاهربینی، سطحی‌نگری و دنیاگرائی »،« توانائی‌هایِ خدادادیِ » خود را إبراز « نمی‌کنند » و « بُخل » می‌ورزند و « کافر »اند:

الَّذينَ يَبْخَلُونَ ... وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرينَ عَذاباً مُهيناً (نساء/37)

نکتة مهم دوم:انسان می‌تواند « رازها و أسرارِ » خود را از مردم « پنهان » کند اما هیچ انسانی نمی‌تواند « نفاقِ قلبیِ » خود را برای همیشه « مخفی » نگهدارد زیرا « نظامِ عادلانة الهی » با « إحاطة » بر « زوایایِ پنهانِ » مردم، آنها را « آشکار » و منافقینِ (مثلِ: طلحه، زبیر، شمر، عُمر سعد) را « رسوا » ‌می‌کند.

لذا قرآن « هشدار » می‌دهد که « خداوند، همة زوایایِ مخفی‌تر » از « أسرارِ » همة مردم را می‌داند: 

... فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى‏ (طه/7)(.... پس او رازهایِ نهان و مخفی‏تر ـ از آنها ـ را هم مى‏داند.)

« ای خدایِ محیطِ بر همة زوایای پنهانِ ما، ما را از رسوائیِ نفاق حفظ کن و عاقبتِ ما را ختم بخیر بفرما. »

هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 124)

 

«عواملِ » رهائی از « سختی » و « آسان شدن زندگیِ متعالی » کدامند؟

کودکان با زحمت از پلههای سُرسُره بالا میروند تا با سُر خوردن به زمین « برگردند » ورزشکاران نیز با

وسائل بالابر از کوه پر از برف بالا میروند و با إسکیکردن به « موقعیتِ قبلی » خود « بازمیگردند».

ظاهرا « فراز با سختی و فرود به آسانی » ترجمه درستی برای « عُسْر و يُسْر » در آیات متعددِ قرآن نیست.    « عُسْر» شرائطِ ظاهراً سختی است که توانائیهایِ انسان را شکوفا و او را « بر موانع مسلّط » میکند و

به مرحلة « يُسْر» میرساند تا او بتواند در میان « مخلوق» باشد اما (مثلِ فضاپیمائی که از اسارتِ جاذبة زمین رها شده) « بقیه عمرش » را در مسیری هموار و « رو به تعالی » و « تقرّب به خالق » إدامه دهد.

پس « عُسْر » مثل: « والَّذين جاهدُوافينا » و « يُسْر » مثل: « لنهْدِينَّهُمْ سُبُلنا » ... (عنکبوت/)69

لذا خداوند با « علم و قدرتِ تفکّر، تعقّل و بصیرتی » که در اختیارِ هر انسانی قرار داده او را « مکلّف »

کرده تا از « مخلوق » به سختی « قطعِ علاقه کند » و هر روز به راحتی « به خالق، نزدیکتر » شود:

لايُكلِّفُ اللَّهُ نفْساً إِلاَّ ما آتاها سيجْعلُ اللَّهُ بعْد عُسْرٍ يُسْراً (طلاق/)7

زیرا خدا « زندگیِ متعالی » را برای « مسلمین » میخواهد و توقّف در « رنج » را برای آنها نمیخواهد:

... يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْر  و  لا يُريدُ بِكُمُالْعُسْر  ... (بقره/)185

اما أکثرِ مذهبیها به خاطرِ « ظاهربینی و تعلّقاتِ نفسانی » رفتارهایِ مادی و معنویِ « متضاد » دارند:

إِنَّ سعْيكُمْ لشتَّى (لیل/4)

لذا قرآن «  3عامل » رسیدن به « زندگیِ متعالی آسان » را به هر انسانی معرفی میکند که عبارتند از:

عامل اول: « منْ أعْطى » او باید عاقلانه موحّد شود و « آنچه دارد » را أمانتِ الهی و برای « آزمایشِ »

خود ببیند تا « وارسته » شود و برای « وساطتِ بیشترِ خود » برای همه بزرگوارانه « بخشنده » باشد،

زیرا « إعطا »، « بخششی کریمانه » و متناسب با « شأنِ إعطاکننده » است نه « گیرندة عطیه ».

عامل دوم: « و اتَّقى »: او باید مانند آنکه در میدانی « پُر از خار یا مینگذاری » شده راه میرود، همیشه

« مراقب » باشد تا جذابیتهایِ فانیِ دنیا او را « کور » نکنند و بتواند « حدودِ الهی » را با دقت رعایت کند.

عامل سوم: « و  صدَّق  بِالْحُسْنى » او باید هر نوع « زیبائی پیدا و پنهانی » را در هر فرد و در هر چیز، «  شناسائی و تأئید » و در خود « متجلّی » کند تا خداوند « زندگیِ سالم » را برایش « آسان » سازد: فأمَّا منْ: 1ـ أ عْطى و 2ـ اتَّقى (5) و 3ـ صدَّق بِالْحُسْنى (6) فسنُيسِّرُهُ لِلْيُسْرى (لیل/7)

« خدایا؛ یاریمان کن تا وارسته شویم و بخیل نباشیم و با دقّت حدودِ تو را رعایت و هر حُسنی را تصدیق کنیم. »