منظومه‌ قرآني شماره ( 13 ):{ سوره: تکاثر (102) آيه: 1 تا 8 }

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏ * أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ (1) حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ (2)

فزون‌طلبی و زیاده‌خواهی (و تفاخر به بيشتر داشتن) شما را سرگرم و غافل کرد. تا به زیارتِ گورستان رفتيد.

ـ انسان برای « آزمایش با انواعِ سختیها » به « دنیا » آورده شده تا عاقلانه یا جاهلانه در 2 جبهة حق یا باطل قرار گیرد و در آخرت، بهشتی یا جهنمی شود. متأسفانه اکثرِ مردم به خاطرِ « ظاهربینی و خودنشناسی » از « مسافر » بودنِ خود و « حسابرسیِ دقیقِ » آخرت، « غافل » هستند و لذا به « لهو و لعب و تکاثر » مشغول شد‌ه‌اند:

يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ (روم/7) وَ هُمْ يَلْعَبُونَ (2) لاهِيَةً قُلُوبُهُمْ (أنبیاء/3)

ـ « لهو »:« دِلگرم » شدن به هر کاری که « نتیجة مفیدِ آخرتی ندارد » و « مانعِ رشد و تعالیِ » انسان است.

ـ « تکاثر »:« زیاده‌خواهى در امورِ مادی »(مثلِ أموال و افراد تحت نظر): ... وَ تَكاثُرٌ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ (حديد/20)

ـ « زُرْتُمُ »: زیارت کردید. « زائر » آنست که می‌خواهد با « مَزُور از تزویر برهد » و به « مقام یا کمالی » برسد.

ـ « مقابر » یعنی: « قبرها، دفن‌شده‌ها، هر چیز از کار افتاده، از رده خارج و تاریخ مصرف گذشته‌ها. »

ـ آيا آنها به قبور پدرانشان افتخار مى‌كنند؟ يا به تعداد معدومين خود فزون‌طلبى مى‌كنند؟ « (نهج‌البلاغه/خطبه:221)

كَلاَّ ، سَوْفَ تَعْلَمُونَ (3) ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ (4) 

چنين نیست (و با تکاثر به هیچ رشدی نمی‌رسید و این را بعدا) می‌فهمید * (قطعا) چنين نیست (و این را بعداً) خواهید دانست.

ـ سَوْفَ تَعْلَمُونَ: با « ورود به عالمِ برزخ » شما می‌فهمید که با « تکاثر و زیارتِ قبور » به هیچ کمالی نمی‌رسید.

ـ ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ: با « ورود به آخرت » نیز شما می‌فهمید که « تکاثر و زیارتِ قبور » هیچ خیری برایتان ندارد.

كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقينِ (5) لَتَرَوُنَّ الْجَحيمَ (6) ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقينِ (7)

چنين نيست زیرا اگر با علمِ يقينی بدانيد * قطعاً دوزخ را (در پایانِ کارتان) مى‏بينيد. * سپس آن را با عينِ يقين مى‏بينید.

ـ يَقينِ: « معرفتی ثابتِ و قلبی » است که هیچ شک و تردیدی در آن نیست و انسان را به « إطمینان‌ » می‌رساند.

ـ عِلْمَ الْيَقينِ (علم به آتش)، عَيْنَ الْيَقينِ (دیدنِ آتش)، حقّ الْيَقينِ (بودن در آتش است.)،(از علم به عین آمد و ز گوش به آغوش.)

ـ مثال: مردم قطعاً « مى‌دانند » كه « مُرده » هیچ « خطر و ترسى » ندارد اما هرگز كنارِ مُرده « نمی‌خوابند » اما « مُرده‌شور » به « باور و يقين » رسیده است. البته او نیز شاید به « مرگِ خود » یقین « نداشته باشد. » 

ـ « نشانة يقين، ترکِ دلگرمی‌ها (یا لهو) و سرگرمی‌ها (یا لعب) و پرهیز از هر کارِ بیهوده (یا لغو) است، » و مراتبِ آن به میزانِ « خداباوری و توكّل و تسليم حقّ بودن » و « زُهد و وَرَع و نِفرتِ » انسان از « رذائل » بستگی دارد.

ـ لَتَرَوُنَّ الْجَحيمَ: همانطور که « فازمتر »،« إتصالِ سیمِ برق » به « نیروگاه » را با اطمینان « نشان » می‌دهد، « یقین » نیز می‌تواند « حسابرسیِ دقیقِ قیامت » و « بهشت و جهنّم » آن را همین جا به ما « نشان » دهد.

ـ نعمت: « رحمتی » است که در « اختیار هر فرد » قرار می‌گیرد تا « رشد، تکامل و تعالی » او را فراهم ‌آورد. 

ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعيمِ (8)

سپس در آن روز حتماً از نعمت‌هایِ (هر فرد و این که از آنها چه استفاده‌ای کرده) پرسیده می‌شود.

ـ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعيمِ: در قیامت حتماً « نحوة استفاده از نعمت‌ها » و اینکه چقدر بر مبنایِ « تعالیمِ الهی » و « أحکامِ عقلی و شرعی » از آنها استفاده کرده‌ایم مورد بررسی و بازخواست قرار می‌گیرد.

ـ مردم به جای « تکاثر و افزایشِ کمیّتِ نعمت‌ها » باید دنبالِ « شُکرِ نعمت‌ها » و « إبرازِ عاقلانة » آنها باشند.

« خدایا؛ معرفت و یقینی به ما عطا کن که هرگز دنبالِ تکاثر نباشیم و مثلِ کوثر در فوران باشیم. »

« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 87)

« بِسمِ الله « الرَّحمنِ » الرَّحیم »

بر خلافِ ترجمة شایع، کلمة پُر تکرار « رحمان » به معنی « بخشنده » یا « بخشاینده نیست. » زیرا:

اولاً: خداوند « صَمَد و نامحدود » است، پس « هیچ چیزی » نمی‌تواند از نامحدود، « کم » ‌شود.

ثانیاً: خدا « چیزی » به « ما نبخشیده » و هر چه نزدِ ماست « رحمت و نعمت و أمانتِ الهی » است. لذا دربارة « توانائی‌هایِ اصلی » ما و « هر نعمتی » در قیامت « حتماً » از « ما سؤال » می‌شود: 

... إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً (إسراء/36)

ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعيمِ (تکاثر/8)

ثالثاً: خداوند « هستی مطلق » است و « همة مخلوقات » (مثلِ تصاویر در آینه) فقط « مَظهر إراده » و « جلوة او » هستند پس « غیر » از او « چیزی وجود ندارد » که خداوند چیزی را به او « ببخشد. »

رابعاً: فقط او « خالق و مالکِ » هر چیز است لذا آنچه ما داریم « فانی » و آنچه او دارد « باقی » است: 

ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ ... (نحل/96) 

پس خدایِ « رحمان » به « همة مخلوقات » (بدون إستثاء) « فرصتی یکسان » داده تا به اندازة توان، ظرفیت و قابلیتشان، « مظهر » و « آیتِ او » باشند و با « حمایتِ او » به مراتبی از « کمال » برسند.

لذا همانطور که خدا فرصتِ رشدِ « نطفة » سالم را در « رَحِم » مهیّا می‌کند تا او به « إبرازِ کامل » برسد، همة « جهان » را نیز « رَحِمی » برای « رشد و تکاملِ همة مخلوقات » قرار داده است و می‌فرماید: 

« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‏ » (طه/5) 

پس وقتی می‌گوئیم: « ... رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ » از او نمی‌خواهیم که فقط گذشتة ما را « ببخشد » و دیگر « کاری به کارِ ما نداشته باشد » بلکه از او می‌خواهیم که با « شرائط جدید » دوباره از ما « آزمون » بگیرد و با « دمیدن در تنورِ دنیا » زمینة « رشدِ و تکامل و تعالی » و « پختگی » ما را فراهم آورد. 

در واقع از خداوند تقاضا می‌کنیم که ما را به « کورة کیمیاگری » بسپارد تا « مِس » ما « طلائی » شود.

تذکر: « فرصتِ مجدّد » نیازمندِ « تلاشِ مضاعف » است. خیلی‌ها که قبلاً شهید نشدند، بعداً منافق شدند. 

خلاصه « رحمانیّت » حتماً « بخشش نیست » و « رحم کردنِ خدا »،« صرفنظرکردن نیست » بلکه « ماجراهایِ حیاتبخشی » است که « کیفیتِ » زندگی را متحوّل و « هر روز » ما را « نوروز » می‌کند.

پس باید بدانیم که خداوند « بهترین فرصت‌دهنده » است: « ... أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمينَ » (مؤمنون/118)

« خدایا؛ به ما فرصتِ بده تا غفلت، جهالت، ضلالت و رذائلمان را عاقلانه و مؤمنانه جبران کنیم. »