سلام علیکم استاد. ‌ درخواست من فقط یک چیز است: پاسخ مستقیم، بدون سؤال متقابل و بدون اصطلاح جدید. پاسخ این است: ‌ منشأ اولین ترجیح نفس میان فجور و تقوا، خودِ اراده است — چیزی پیش‌تر از اراده وجود ندارد و نباید جستجو شود. ‌ توضیح در چهار جمله: ‌ ۱. وقتی فجور و تقوا (طبق آیه «فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَتَقْواها») شناخته شدند، نفس در برابر دو امر نه‌شده قرار می‌گیرد. ترجیحِ یکی از این دو، کار جداگانه‌ای است که بعد از شناخت رخ می‌دهد؛ و عامل آن چیز دیگری جز اراده خودِ انسان نیست. ‌ ۲. اگر کسی بپرسد «خودِ اراده چرا این‌طور شد؟» باید گفت: این پرسش، پرسش از علّتِ یک فعل آزاد است؛ و فعل آزاد بر تعریف، فعلی است که علتِ کاملِ خارجی ندارد. اگر برای آن علتِ کامل بگذاریم، دیگر آزاد نیست و اختیار و مسئولیت از بین می‌رود («قُلْ ما عَلَیَّ إِلَّا أَناذیرٌ بَشیرٌ» / «لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعی»). پس زنجیره پرسشِ «چرا» در اراده، خودِ انسان، متوقف می‌شود — و این توقف، اتهام «بی‌مبنا بودن» نیست، بلکه شرط امکانِ مسئولیت است. ‌ ۳. فرق «انتخابِ بی‌علتِ اتفاقی» با «انتخاب ارادی» این است: اتفاق، رخدادی بدون فاعل است؛ اما ترجیحِ ارادی، رخدادی است با فاعلِ شناخته و مسئول. فاعل، خودش مبدأ فعل است و «مبدأ» یعنی همین: چیزی که پشت آن علت دیگری نیست. بنابراین ترجیح شخص اول به تقوا و شخص دوم به فجور، اتفاقی نیست؛ منتسب به دو فاعلِ آزاد است. تفاوتِ آن دو نفر، همینه که دو فاعلِ جدا و دو اراده جدا هستند. ‌ ۴. و تفاوت دو انسان در این ترجیح، نه از محیط است و نه از تربیت و نه از یک عامل بیرونی — چون فرض سؤال من همین بود که همه را کنار گذاشتم — بلکه از خودِ هر نفس است؛ و به همین دلیل است که قرآن مسئولیت را مستقیماً به نفس برمی‌گرداند: «إِنَّما یَعْمَلُ کُلٌّ عَلی شَوِیلِه»، «وَ ما تَمْسِکُم بِسُوءٍ إِلَّا عَلی أَنْفُسِکُم»، و «وَ لا تَکُونُوا کَالَّذینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُم» که غفلت و توجه را هم به خودِ انسان نسبت می‌دهد، نه به عامل بیرونی. ‌ جمع‌بندی یک‌خطی: خدا دو راه را نشان داده؛ منشأ ترجیح، اراده نفس است؛ و توقف زنجیره «چرا» در اراده، نه نقصِ پاسخ است و نه اتفاق، بلکه همان نقطه‌ای است که اگر نبود، «انتخاب» اصلاً معنا نداشت. ‌ اگر این پاسخ را نمی‌پذیرید، لطفاً فقط بفرمایید کدام یک از چهار جمله بالا نادرست است و چرا — با همین صراحت، بدون سؤال متقابل.

علیکم السلام. ظاهرا پرسشتان تکراری است زیرا قبلا پاسخ دادم.