منظومه قرآنی شماره 23

منظومه‌ شماره ( 23 ):{ بخش اول سوره: فجر (89) آيه: 1 تا 14 }

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏ * وَ الْفَجْرِ (1) وَ لَيالٍ عَشْرٍ (2) وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ (3) وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ (4)

(ای مردم) به سپيده‏دم * و به شبهاىِ دهگانه * و به آن جُفت و آن فرد * و به آن شب وقتى به کمال رسد توجّه کنید.

ـ فَجْر: هر عاملی است که هر نوع ظُلم و ظلمتی را نابود می­کند. لذا فرمودند: الفَجرُ هُوَ القائِم عجل الله تعالی فرجه الشریف

ـ با گردشِ زمين در جهتِ خورشيد، نور بر زمين و با تغييرِ نگاهِ انسان در جهتِ حقّ، نور بر قلب او مي‌تابد و تاريكي منفجر و نابود مي‌شود. پس فجر، ثمرة مواجهة زمين با خورشید و بعثتی است که در توجّه انسان به حقّ رخ مي‌دهد.

ـ تقوا انسان را بصیر و خداجو می‌کند و به فجر می‌رساند و بي‌تقوايي او را خودخواه، غافل و به فجور مي‌کشاند.

ـ لَيالٍ عَشْر: شبهایِ خاصند. (أیام الله روزهایِ خاصند.) مثلِ دهة اول ذی­الحجه (که به عرفه، قربان، معرفت، شعور و تقرب می‌رسد) و ده شبی که قومِ یهود با غیبتِ حضرت موسی آزمایش و با تمرّد و کُفرشان از ولایتِ حضرت هارون گوساله‌ نوشیدند: وَ أُشْرِبُوا في‏ قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ (بقره/93) یا ده شب آخرِ رمضان که مؤمن با قدردانی از آن، هزار ماه را جهش می­کند.

ـ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ: احتمالا به نظمِ حکیمانة جُفت و فرد بودنِ عناصرِ جهان و به سه رکعتِ نمازِ شب اشاره دارد.

ـ يَسْر: زمانِ پایان یافتن شب نیست. بلکه زمانی است که انسان با بیتوته و تعقّل و قرائت می‌تواند به خورشیدِ حق توجّه پیدا کند و خود را از ظلماتِ: غفلت، جهالت و حیرت برهاند و به نورانیّتِ فجر و زیبائی صبحِ ظهور برساند.

هَلْ في‏ ذلِكَ قَسَمٌ لِذي حِجْرٍ؟ (5)

آيا (غلبة نور بر ظلمت و پیروزی حق بر باطل با طلوع فجر) برای عاقلی که از خودش محافظت می‌کند (به) سوگند (نياز) دارد؟

ـ افرادِی که برای إدّعایِ خود دلیل ندارند برای إثباتِ صداقتشان و جلبِ إعتمادِ مخاطب، با قَسَم متعهّد می‌شوند که اگر إدعای آنها دروغ باشد سهمی از رحمتِ الهی نداشته باشند. لذا حقّانیّتِ روشنِ آیاتِ اول سوره نیازی به قسم ندارند. 

ـ عقل، انسان را به بندگی خداوند می‌رساند: (العقل ما عُبِد بِه الرحمن)، أُولِي النُّهى‏، افرادیند که خود را از رفتارهایِ غیر مجاز باز می‌دارند، لذی حجْر: افرادیند که برای حفاظت از خودشان به سنگ و کوه و هر مصنوعی پناه می‌برند.

أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ؟ (6) إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ (7) الَّتي‏ لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ (8)

مگر ندیدى كه خدایت با (قوم) عاد چه كرد؟ با بناهای سنگی (و محکمِ آنها)؟ كه مانندش در شهرها ساخته نشده بود؟

وَ ثَمُودَ الَّذينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ (9) وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ (10) الَّذينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ (11)

و با ثمود كه ‏سنگ‌ها را مى‏تراشيدند * و با فرعونِ دارایِ سپاه عظیم * كه در سرزمینها طغيان کردند. (ندیدی چه كرد؟)

ـ جابُوا الصَّخْرَ: سنگهایِ بسیار سخت را تراشیدند به گمان اینکه استحکامِ سنگ و کوه آنها را از مرگ حفظ می‌کند. 

ـ نابودیِ نمرودها، فراعنه و همة شاهانِ قدرتمندِ تاریخ، قدرتِ قطعی خداوند را إثبات و باید ما را از تمرّد باز دارد.

فَأَكْثَرُوا فيهَا الْفَسادَ (12) فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ (13) إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ (14)

پس در زمین بسيار تبهكارى كردند * لذا خدایت تازيانة عذاب را بر سرِ آنها فرود آورد * زيرا خدایِ تو در كمين است.

ـ این آیات برای مرورِ تاریخ نیست بلکه هشدار به هر تبهکاری است که إقتدارِ و حاکمیتِ الهی را انکار می‌کند. زیرا هر حریم­شکنِ متجاوز و تبهکاری در هر کجای جهان دائماً تحت مراقبت و کمین و حسابرسی دقیقِ الهی است.

ـ بناهایِ عظیم­، برجهایِ بلند و کاخهایِ محکم در سوریه، لبنان، اردن، مصر و کشورهایِ دیگر فراوانند اما امروز مردم دنبالِ نام أنبیاء و أولیاءِ الهی هستند و فراعنه و شاهانِ ظالم و طغیانگر هیچ شأن و تقدّسی برای مردم ندارند.

ـ ایکاش مسلمانان با این همه آیاتِ حکیمانه بهخداباوری می‌رسیدند‌ و چشم، گوش و اعتمادشان به مستکبرین و رسانه‌های بیگانه نبود و همة أبعاد زندگی خود را فقط با کلام الله تراز می‌کردند تا زمینة فجر نهائی فراهم شود.

« خدایا؛ ما را در زمینه‌سازیِ طلوع فجرِ نهائی و نابودی همة ظالمین و مستکبرین سهیم و مفید قرار بده. »