منظومه قرآنی شماره 19
منظومه قرآني شماره ( 19 ):{ سوره: علق (96) آيه: 1 تا 8 }
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ * اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ (2)
قرائت کن با تجلّیاتِ خدایت كه (این جهان را) پدید آورد.
ـ 5 آیة اولِ این سوره « اولین آیاتی » است که بر نبی أکرم صلی الله علیه و آله جاری شده، لذا بسیار کلیدی و مهمند.
ـ إقْرَأْ: « اولین و مهمترین أمرِ الهی » به انسان است تا با انجام آن « تعالی » پیدا کند و به نزدِ خالقش برگردد.
ـ قرأئت: یعنی: « بیانِ موحّدانة عشقِ فطری به خالق » و « رهائی عاقلانه از هر نوع وابستگی به مخلوق. »
ـ « خداباوریِ » انسان فقط با « قرائت » ابراز و از « غیرِ خدا » رها میشود و به « مقامِ وساطت » می‌رسد و در « قیامت » نیز او فقط با « قرائتِ » خود « ترقّی » می‌کند و به اوج می‌رسد. زیرا به او می‌گویند: « إقرأ و إرقَ »
خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ (2)
او انسان را از تعلّق (وابستگی و دلبستگی و چسبیدگی به مادیات) پدید آورد.
ـ « تعلّق، وابستگی و دلبستگی » چالشِ اصلی انسان در « دنیا » است زیرا او با داشتنِ « فطرتِ عقل و قلب » به « عالمِ خلق » (که ظاهری جذاب، فریبنده و وسوسه‌أنگیز دارد) آورده شده تا میزانِ « شوقِ عاقلانة » او به « خالق » و به « حقیقتِ معقول » یا « تمایل و تعلّق جاهلانة » او به « مخلوق » و به « واقعیِتِ محسوس » معلوم شود.
ـ هواپیما به زمین و موشک به سکوی پرتاب « نباید بچسبد » تا بتواند در آسمان بالا برود، انسان نیز « باید » به « جذّابیتهایِ فریبندة مخلوقنچسبد » تا به « رشد، تکامل و تعالی » برسد: (الهی هب لی کمال الإنقطاع إلیک)
اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3) الَّذي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ (5)
قرائت کن زیرا زمامدارِ تو كريمترين است. همان كه علم را با قلم منتقل کرد.
او آنچه را كه انسان نمىدانست (و برای زندگی لازم داشت) به او آموخت (و بالقوه در او قرار داد).
ـ انسان برای « رهائی از تعلّقات » باید با « قرائتِ دائم » و استمداد از « کرامت الهی » بر عشقِ خود بیافزاید و به « زمامدارِ » خود « توجه » کند که هر چیزی را « قلم و واسطة » انتقالِ علم قرار داده تا دانشِ لازم را به او « منتقل » کند. لذا انسان به جای « آموزش » نیازمندِ « تذکّر و یادآوری » است تا علمِ بالقوة او « فعال » شود.
كَلاَّ، إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى (6) أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى (7) إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى (8)
اما (همیشه) اینطور نیست، زیرا انسان حریم‌شکنی می‌کند. اگر خود را بىنياز بپندارد.
البته بازگشت (همه قطعاً) به پیشگاهِ زمامدارِ توست.
ـ كَلاَّ: انسان « مجبور » نیست بلکه در رفتارش قطعاً « مختار » است لذا هر لحظه می‌تواند « عاقلانه و عالمانه » به « قرائتی خداباورانه » برسد و لایقِ تکریمِ الهی شود یا « جاهلانه خودخواه » و از لطفِ حقّ « محروم » شود.
ـ انسان « 2 جنبة عقلانی و نفسانی » دارد و تا سالها بعد از تولّد « اسیرِ حواسِ ظاهربین » خویش است لذا اگر « عاقل » نشود به « ظواهرِ فریبندة دنیا »،« وابسته » میشود و « علیه » عقل و علمِ خود « طغیان » می‌کند.
ـ طْغیان: اطاعت از « نفسانیت » و « نافرمانی از رسولِ باطنی » است: اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى (نازعات/17) اما عصیان: « نافرمانی » از « رسولِ ظاهری و تعالیمِ الهی » است: وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ .. (نساء/14)
ـ انسان زمانی علیهِ خود « طغیان » می‌کند که با « تعلّق » به مال و مقامِ دنیائی « دچارِ توهّم بی‌نیازی » شود.
ـ البته (این طغیان و عصیان، موقتی و در دنیاست زیرا) « همه » برای حسابرسی « به نزدِ خدا »،« بازمی‌گردند. »
« خدایا؛ یاریمان کن تا عاقلانه از غیرِ تو قطع علاقه کنیم و به قرائت مؤمنانه برسیم و تابعِ سفیرانِ تو شویم. »
