فرآیند زندگی از منظر قرآن - جلسه 8



بسم الله الرحمن الرحیم

فرآیند زندگی از منظر قرآن – جلسه ی هشتم- تاریخ: 94/9/16

خلاصه ای از جلسات قبل:

در جلسه ی اول گفتیم که مخلوق به خاطر محدودیتهایش نمی تواند انیس و مونس قلب انسان باشد و گفتیم که فقط او زنده است "هو الحی القیوم"

و در جلسه ی دوم گفتیم آدم، هردم در رفت و آمد است. آدم به دم بسته است. هر دم او یک مرگ و حیات دارد زیرا آدم و هر مخلوقی مانند موج فقط مظهر رویش و ریزش و نمودی از بود و نبود است، انسان فقط یک جلوه و آیت است و هر لحظه در حال رفت و آمد است مانند موج. هستم اگر میروم گر نروم نیستم. این سعی برای مرگ و حیات چیزی را به وجود می آورد به نام زندگی پس این آمد و رفت باید در جهت خدا باشد تا او هم جاودانه زنده بماند. حیات، نقش داشتن در امور است مانند شهدا.

آیه ی 88 سوره ی قصص:

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

و با خدا معبودى ديگر مخوان خدايى جز او نيست جز ذات او همه چيز نابودشونده است فرمان از آن اوست و به سوى او بازگردانيده مى‏شويد

فقط نیازهایتان را با خدا در میان بگذارید چون مشکل گشایی جز او نیست.

اللهم اجعل محیای محیا محمد و آل محمد

آنها وجیه بودند، توجهشان کامل بود. چنین حیاتی جاودانه است.

آیه ی169 سوره ی آل عمران:

وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ

هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شده‏اند مرده مپندار بلكه زنده‏اند كه نزد پروردگارشان روزى داده مى‏شوند

حتی گمان نکنید که شهدا مرده اند آنها زنده اند و رزق می خورند پس در امور دخالت و وساطت دارند پس انسان با توجه همیشه زنده و با حال است.

و در جلسه ی سوم گفتیم انسان عاقل باید هر فرصتی را غنیمت شمارد:

 بَادِرِ الْفُرْصَةَ قَبْلَ أَنْ تَكُونَ غُصَّة – نامه ی 31 نهج البلاغه. ماننده ماه شب چهارده در فرصتها بدرخشید، همین الان از فرصتها استفاده کنید. هرچیزی که اتفاق می افتتد یک فرصت است تا عمر ما و بروز و ظهور و تولید ما از سن ما عقب نماند.

سن، کارش تجزیه است مانند دندانها، اسنان که کارشان تجزیه کردن است.

مهندس عمران کارش راهسازی و... کارش ساختن است.

آیه ی 61 سوره ی هود:

 وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُّجِيبٌ

و به سوى [قوم] ثمود برادرشان صالح را [فرستاديم] گفت اى قوم من خدا را بپرستيد براى شما هيچ معبودى جز او نيست او شما را از زمين پديد آورد و در آن شما را استقرار داد پس از او آمرزش بخواهيد آنگاه به درگاه او توبه كنيد كه پروردگارم نزديك [و] اجابت‏كننده است

خدا اسستعمار کرده یعنی خواسته شما اباد شوید پس استغفار کنید و به سوی خدا برگردید. توبه یعنی شدت مراقبت اما استغفار، تبرّی است.

و در جلسه ی چهارم گفتیم، اگر توجه انسان دائما به خالقش نباشد به هرچیزی تعلق پیدا می کند و از زندگی باز می ماند زیرا زندگی ترک و وصل است مانند اینکه اگر کسی روی یک تست کنکور خیلی توقف کند از تستهای دیگر باز می ماند.

حضرت علی علیه السلام در قسمتی  از خطبه ی 87 نهج البلاغه درباره ی گروهی از انسانها می فرماید:

والصورة صورة انسان و القلب قلب حیوان لایعرف باب الهدی فیتبعه ولااناب العمی و فیصد عنه فذلک میت الاحیا. چنین کسی مرده است ظاهرش مانند زنده هاست.

پس زندگی تلاش عاقلانه و اختیاری است تا دو روز ما باهم برابر نشود. هرروز نگاه ما برابر نشود.

و در جلسه ی پنجم و ششم به این باور رسیدیم که ما ملک و مملوک خداییم.انا لله

انا لله یعنی تمام استعدادها و توانایی های انسان امانتهای الهی هستند که باید فقط در جهت خود او ظهور پیدا کند.

و در جلسه ی هفتم گفتیم مهم ترین خطر برای انسان غفلت است و بی نیازی به خداست که عامل طغیان است. رکود هم خود طغیان است. رکود و عصیان و... خلاف اراده ی خدا حرکت کردن یعنی استعدادی که باید بروز ندهد ولی بروز می دهد و یا استعدادی که نباید بروز دهد، بروز می دهد که همه ی اینها می شود طغیان.

تکلیف چیست؟

بر مبنای تمام این اندیشه ها تنها نیت و انگیزه و تنها تکلیف انسان بازگشت به خداست.

آیات 22 تا 30 سوره ی فجر

وَجَاء رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا   و[فرمان] پروردگارت و فرشته[ها] صف‏درصف آيند

وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى   جهنم را در آن روز [حاضر] آورند آن روز است كه انسان پند گيرد و[لى] كجا او را جاى پندگرفتن باشد

يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي گويد كاش براى زندگانى خود [چيزى] پيش فرستاده بودم

پس در آن روز هيچ كس چون عذاب‏كردن او عذاب نكند  فَيَوْمَئِذٍ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ

وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌو هيچ كس چون دربندكشيدن او دربند نكشد

يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ  اى نفس مطمئنه

ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً  خشنود و خداپسند به سوى پروردگارت بازگرد

فَادْخُلِي فِي عِبَادِي  و در ميان بندگان من درآى

وَادْخُلِي جَنَّتِي  و در بهشت من داخل شو

اگر راضی باشید مرضی هم هستید و خدا گناهانتان را تبدیل به حسنات می کند به عبارت دیگر تنها نیت و انگیزه و تنها تکلیف انسان تقرب دائمی به خداست لذا خداوند در سوره ی علق در اولین سوره ی نازل شده ی قرآن می فرماید:

وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ   سجده كن و خود را [به خدا] نزديك گردان (19)

پس کسی که به تکلیف می رسد باید همه ی کارهایش قربة الی الله باشد هر چه به خدا نزدیک تر شوی حیات تو عمیق تر است.

نیت از کلمه ی نوی یعنی یکپارچه شدن درون و سرتا پا عاشق خدا شدن. نیت یعنی فقط نگاه من به خدا باشد. نیت یعنی تنفس من با خدا باشد، با پول، شهرت و... نباشد. پس انسان با داشتن نفسانیت و ذهنیت گذشته نگر و انواع تمایلات و غرائز و آرزو ها و... تا یکپارچه و عاشق لقاء و تقرب به معشوقی واحد نشود توجه او تثبیت نشده و به حیات طیبه و به سعادت نمی رسد

نیت، درونی ،قصد،بیرونی است که شمارا به مقصودمیرساندقصد،شاخصی در بیرون از شماست اما تصمیم از صّم ،خودرا به کری زدن است یعنی دیگر چیزی را قبول نمیکنم اما عزم خوب است نیت در جهت شکوفایی فطرت است یکپارچه شدن ،نیت است ازنوی، هسته،هسته ها اول با هم یکپارچه میشونداول به بلوغ میرسد وبعدشکافته میشودانسان هم تا تمام توجهش به خالقش نشود ،انگار ظرف ندارد،ظرفیت نداردواصلا زنده ومتولد نمیشود وبه هیچ رشد وقیام وکمال جاودانه نمیرسد در واقع نیت مانند دستگاه جی پی اس است که موقعیت شخص را نسبت به رب العالمین مشخص واورا ازهرغفلت وانحرافی باز میدارد

لذا رکن دوم نماز وزندگی واوج عقلانیت وبلوغ وقیام ،نیت انسان است قیام وقتی استمرار پیدامیکندکه نیت داشته باشد

نکته مهم

هرنوع عادتی توهین به عقلانیت است عادت یعنی کاری دست خودم نیست اما ملکه شدن،

کاری اگاهانه است لذا امیرالمومنین صلوات الله میفرمایند :

افضل العبادة ترک العاده  بهترین عبادت ،ترک عادت است ونیز میفرمایند:ذللوا انفسکم بترک العادات خودخواهی خود را ذلیل کنید با ترک عادتها وقوّدوها الی فعل الخیرات وانرا با انجام خیرات مطیع کنید

واسلام برای اینکه مردم به چیزی عادت نکنند نیت را برای هرکاری واجب رکنی قرار داده است

نیت یعنی یکپارچه عاشق  خداشدن

انما الاعمال بالنیات ارزش هر عملی به نیت ان است لذا مراقبت باید دائمی باشد دائماخودراچک کند نیت،مراقبت دائمی است زیرا انسان بخاطر اینکه در عالم خلق است هر لحظه امکان اشتباه دارد پس انسان عاقل ومومن باید تمام افکار وگفتار واخلاقش قربة الی الله باشد زیرا خداوند مهربان فقط انهایی را که لایق ببیند بخاطر نیت راست وسیرت پاکشان وارد بهشت میکند

ان الله سبحانه یدخل بصدق النیه والسریرة الصالحه من یشاءمن عباده الجنه حکمت42 نهج البلاغه

خدای سبحان بخاطر نیت راست ودرون پاک هرکس ازبندگانش را که بخواهد وارد بهشت میکند

نیت درونی باید سیره صالح هم داشته باشد

حضرت علی علیه السلام میفرمایند:در برابر بلاها استقامت بورزید وتابع هوستان نباشید

زیرا مرگ در بستربا انحراف از حق خدا وپیامبرواهل بیتش همان شهادت واجرش با خداوند است زیرا این نیت( موحدانه)ارزش همان ضربات شمشیر در راه خدا را دارد

من مات منکم علی فراشه وهوعلی معرفة حق ربه وحق رسوله وحق اهل بیته مات شهیدا و وقع اجره لی الله واستوجب ثواب ما نوی من صالح عمله وقامت النیه مقام اصلاته لسیفه خطبه 190

نیت،حاکمیت قطعی عقل  وفطرت الهی بر نفسانیت انسان وانس وجهت درونی وتوجه اوبا حق را بیان میکند ونشانه صدق نیت این است که انسان از هر توجه وتمایلی به غیر خدا خودداری کند

آیه51 سوره مائده

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاء بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد يهود و نصارى را دوستان [خود] مگيريد [كه] بعضى از آنان دوستان بعضى ديگرند و هر كس از شما آنها را به دوستى گيرد از آنان خواهد بود آرى خدا گروه ستمگران را راه نمى‏نمايد

پس عضویت هر فرد در هر حزب وجریان بد یا خوبی تابع گفتار او نیست بلکه تابع توجه قلبی و نیت اوست

ایا مگر خداوند نزدیک نیست؟

در ایات 24سوره انفال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد چون خدا و پيامبر شما را به چيزى فرا خواندند كه به شما حيات مى‏بخشد آنان را اجابت كنيد و بدانيد كه خدا ميان آدمى و دلش حايل مى‏گردد و هم در نزد او محشور خواهي شد

 وآیه4سوره حدید

 هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ السَّمَاء وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

اوست آن كس كه آسمانها و زمين را در شش هنگام آفريد آنگاه بر عرش استيلا يافت آنچه در زمين درآيد و آنچه از آن برآيد و آنچه در آن بالارود [همه را] مى‏داند و هر كجا باشيد او با شماست و خدا به هر چه مى‏كنيد بيناست

وآیه16سوره ق

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ

وما انسان را آفريده‏ايم و مى‏دانيم كه نفس او چه وسوسه‏اى به او مى‏كند و ما از شاهرگ [او] به او نزديكتريم

 وآیه186 سوره بقره

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

 وهرگاه بندگان من از تو در باره من بپرسند [بگو] من نزديكم و دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا بخواند اجابت مى‏كنم پس [آنان] بايد فرمان مرا گردن نهند و به من ايمان آورند باشد كه راه يابند

حال سوالی که هست این است که اگر من به خدا نزدیکم تقرب به خدا چه معنی دارد؟

خداقطعا به ما نزدیک است اما هر رفتارخودخواهانه وهرمنیت ونفسانیتی انسان را از خدا دور میکند (برگشتن توجه من از  خدا میشود از خدا دورشدن)مثال:

آیه37سوره سبأ

وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُم بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُوْلَئِكَ لَهُمْ جَزَاء الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ ﴿37﴾

اموال و فرزندانتان چيزى نيست كه شما را به پيشگاه ما نزديك گرداند مگر كسانى كه ايمان آورده و كار شايسته كرده باشند پس براى آنان دو برابر آنچه انجام داده‏اند پاداش است و آنها در غرفه‏ها[ى بهشتى] آسوده خاطر خواهند بود                                                  

                                                                     صلوات

  

 


برای این مطلب نظری ثبت نشده است و یا نظر شما هنوز مورد تایید مدیر سایت قرار نگرفته است